Το κουίζ

Κάποιοι φίλοι απάντησαν στο κουίζ με σχόλια ή μηνύματα και έδωσαν πολύ διαφορετικές μεταξύ τους απαντήσεις. Όλοι συμφωνούν πως η τελευταία αναφορά στο δωμάτιο είναι ανάρμοστη. Τι συμβούλευσα εγώ τη συγεκριμένη κοπέλα:

Θεωρώ αρκετά φυσική την πρώτη αναφορά, αν γίνει. Εξάλλου  στα μέρη που έχει πάει ο ένας από τους δυο, γίνεται συνήθως από τον άλλον η ερώτηση "πότε ήρθες, με ποιά παρέα", οπότε μια απάντηση της μορφής "ήρθα πριν 2 χρόνια με τη Χ" είναι φυσική.

Στο ξενοδοχείο εκείνος δεν χρειαζόταν να κάνει καμιά αναφορά. Η κοπέλα δεν είναι χαζή. Αφού ο φίλος της είχε πάει στο μέρος εκείνο πριν 2 χρόνια με τη Χ, από πού αλλού μπορεί να ξέρει το ξενοδοχείο; Οπότε βλακεία του να το επισημάνει. Η κοπέλα εδώ καλό είναι να μη σχολιάσει, αλλά να έχει το νου της να δει πού θα το πάει ο άλλος. Αν πάλι την πειράζει, μπορεί να του πει ανοιχτά πως προτιμά να μείνουν κάπου αλλού ώστε κανένας από τους δυο να μην έχει αναμνήσεις.  

Η τρίτη αναφορά είναι απαράδεκτη. Μπορεί ο άντρας να θέλει να "επιδείξει" το παρελθόν του, μπορεί να είναι ακόμη συναισθηματικά κολλημένος με τη Χ ή μπορεί απλώς να είναι αγενής ή απερίσκεπτος. Η κοπέλα μπορεί (αν είναι ήρεμος τύπος) να πει πως "πολύ αναφερθήκαμε σήμερα στη Χ και καλό είναι να αφήσουμε το παρελθόν και να κοιτάξουμε να περάσουμε ωραία στο παρόν".  Ή "με πειράζει αυτή η συνεχής αναφορά στη Χ".

Δεν συμβουλεύω να γίνει καβγάς ή έντονες καταστάσεις με την αφορμή αυτή. Ούτε να αρχίσει και η κοπέλα να του ανταποδίδει τα ίσα αναφερόμενη σε ταξίδια με πρώην. Στην αρχή μιας σχέσης, όπως βρίσκεται το ζευγάρι αυτό, πιο πολύ παρατηρούμε και μαθαίνουμε τον άλλον, για να δούμε τι θα κάνουμε μαζί του. Καλό είναι που αφέθηκε ο άντρας να κάνει και τις τρεις αναφορές, για να δει η κοπέλα τη στάση του προς το παρελθόν του. Καλό είναι επίσης, όταν ξεπεράστηκε αυτό που η κοπέλα θεωρεί "όριο", να του το επισημάνει χωρίς καβγάδες. Η στάση του από κει και πέρα θα κρίνει τη συνέχεια. Αν αυτός εξακολουθήσει τις αναφορές, το ζευγάρι δεν ταιριάζει. Αν τις σταματήσει, δείχνει τουλάχιστον πως σέβεται τις επιθυμίες της.

Όλοι στις σχέσεις μας θέλουμε ο άλλος να καταλαβαίνει τις επιθυμίες μας και να τις καλύπτει χωρίς να το ζητήσουμε. Αυτό είναι το ιδανικό. Το δεύτερο καλυτερο πράγμα είναι να εκφράσουμε τις επιθυμίες μας και ο άλλος να μας τις καλύψει. Και το τρίτο και χειρότερο είναι να εκφράσουμε τις επιθυμίες μας κι ο άλλος να αδιαφορήσει ή να μην τις εκφράσουμε καθόλου και να... σκάσουμε. Θεωρώ λοιπόν πως στην αρχή μιας σχέσης είναι καλό να γίνονται ψύχραιμες αναφορές που οριοθετούν τις επιθυμίες του καθενός, δοκιμάζεται η συμβατότητα και βλέπουμε αν θα προχωρήσουμε. Αν στα βασικά ταιριάζουμε και προχωρήσουμε, τότε τα δευτερεύονται μπορούν να "δουλευτούν"με τον καιρό. Αν όμως πρόκειται για μια σχέση που δεν ξέρουμε ακόμα αν πάει να γίνει σημαντική, γιατί να σπαταλάμε ενέργεια να "φτιάξουμε"τον άλλον και να "φτιαχτούμε" για χάρη του, όπου αυτό είναι εφικτό;

Υπάρχουν βέβαια και άτομα που μιλούν συνεχώς και ανοιχτά για το παρελθόν τους και αν βρουν σύντροφο με την ανάλογη στάση, τότε εμάς δεν μας πέφτει λόγος!

Και για την ιστορία: Η κοπέλα του κουίζ δεν είχε αντιδράσει στην τρίτη αναφορά και ... έβραζε στο ζουμί της όλο το Σαββατοκύριακο (όπου έγιναν και κάποιες αναφορές σε μια Ψ). Όταν επέστρεψε και κάναμε τη συνεδρία μας τη συμβούλευσα να πει ήρεμα στο φίλο της εκ των υστέρων  τι την είχε πειράξει στην εκδρομή, να εκφράσει τα συναισθήματά της και να δηλώσει τη δική της άποψη για την αντιμετώπιση του παρελθόντος. Εκείνος δήλωσε πως δεν είχε καταλάβει πως την πείραξε κάτι και πως οι αναφορές του ήταν τυχαίες γιατί είναι από τη φύση του ομιλιτικός και αυθόρμητος. Επιπλέον είπε πως στον κύκλο του θεωρούνται φυσικές τέτοιες αναφορές μεταξύ ζευγαριών και δεν θεωρούσε πως θα την πείραζε. Της ζήτησε συγγνώμη και δεν το επανέλβε. Happy end!

Ζηλεύω την πρώην

Είμαι 33 ετών και εδώ και ένα χρόνο συνδέομαι με κάποιον 40 ετών. Εκείνος είχε μια μακροχρόνια σχέση και συμβίωση με μια άλλη κοπέλα και χώρισαν ένα χρόνο πριν γνωριστούμε εμείς. Η σχέση μας είναι πολύ καλή και μάλλον πηγαίνει προς κάτι σταθερότερο. Το μόνο που με απασχολεί είναι η πρώην του. Μου έχει γίνει έμμονη ιδέα. Ο φίλος μου αναφέρεται συχνά σ’ αυτήν και μάλιστα με καλά λόγια, πράγμα που με κάνει να ζηλεύω. Δεν το έχω συζητήσει ποτέ μαζί του γιατί αντικειμενικά δεν έχω κάποιο λόγο να παραπονεθώ. Όμως εμένα μου έχει μειωθεί η αυτοπεποίθηση και νομίζω πως η σχέση αυτή θα ρίχνει πάντα τη σκιά της στη δική μας σχέση, ο φίλος μου θα με συγκρίνει μαζί της και ίσως με βρίσκει κατώτερη.

Λ.

Αρχικά θα πρέπει βεβαιωθείς αν είσαι ευχαριστημένη από το σύντροφό σου και τη σχέση σας. Αν δεν ισχύει αυτό, ας αφήσουμε την πρώην στην ησυχία της, γιατί τα προβλήματα βρίσκονται στο εδώ και τώρα.

Αφού δηλώνεις όμως πως πρόκειται για μια πολύ καλή σχέση που πηγαίνει προς σταθεροποίηση, θα πρέπει να δεις όσο μπορείς πιο λογικά αν υπάρχει αντικειμενικός λόγος που τροφοδοτεί τη ζήλεια και την εμμονή σου. Πόσο συχνά αναφέρεται ο σύντροφός σου στην πρώην και με ποιο τρόπο; Μετά από μια μακροχρόνια σχέση συμβίωσης ή γάμο είναι φυσικό να υπάρχουν πολλά βιώματα του άλλου που συνδέονται με τον προηγούμενό του σύντροφο. Είναι λοιπόν φυσικό να αναφέρεται πότε-πότε σε αυτά, όπως πχ. πως γνωρίζει αυτό το άτομο γιατί ήταν γνωστός της πρώην ή ότι έχει  πάει στο τάδε μέρος γιατί η πρώην καταγόταν από κει ή ότι αυτό το βιβλίο του το είχε χαρίσει η πρώην. Αυτό δεν σημαίνει πως τη σκέφτεται ή τη συγκρίνει μαζί σου. Απλώς δεν γίνεται και δεν θα ήταν λογικό να το επιθυμείς να ξεχάσει τη ζωή που έζησε πριν από σένα ή να σου λέει κάποια ψέματα.

Υπάρχουν όμως κάποια όρια σ’ αυτό. Οι συνεχείς αναφορές ή οι φορτισμένες με συναίσθημα είναι φυσικό να σε ενοχλούν.

Τα καλά λόγια για τους πρώην είναι δείγμα ευγένειας και πολιτισμού, αν βέβαια τηρούνται κι εδώ κάποια όρια. Θεωρώ πολύ αγενές να αναφέρεται κάποιος άσχημα και προσβλητικά για έναν άνθρωπο που έχει αγαπήσει και ζήσει μαζί του στο παρελθόν. Υπάρχουν όμως κι εδώ κάποια όρια. Πόσο συχνά αναφέρεται στην πρώην, τι είδους είναι τα καλά λόγια και πόση σχέση έχουν με σένα; Πιστεύω πως σε μια-δυο αρχικές συζητήσεις ενός ζευγαριού είναι καλό να δίνονται κάποιο στοιχεία (όποια αυτός κρίνει) για μια σημαντική πρώην σχέση, πάντα με ευγένεια και διακριτικότητα. Στη συνέχεια, αν δοθεί μια συγκεκριμένη ευκαιρία, μπορεί να λεχθεί ακόμη κάτι, χωρίς όμως σύγκριση με τον/την νυν. Για παράδειγμα μπορεί να αναφέρει πως αυτό το έχει μάθει από τη Χ γιατί ήταν το αντικείμενό της και ήταν πολύ καλή σ’ αυτό, χωρίς αυτό να σημαίνει ή να υπονοεί κάτι για σένα, που δεν ασχολείσαι με το ίδιο αντικείμενο.

Το θέμα των ορίων είναι σε μεγάλο βαθμό υποκειμενικό.  Όπως κι αν έχουν τα πράγματα, κάνε μια σοβαρή και ήρεμη συζήτηση, όχι πάνω σε μια αναφορά του συντρόφου σου που σε πείραξε, αλλά γενικότερα. Μην επιχειρηματολογείς για το ποιο είναι το «σωστό», γιατί το δικό του «σωστό» μπορεί να είναι διαφορετικό. Πες του απλώς τι σε πειράζει και τι συναισθήματα σου δημιουργεί. Είναι πιθανό να μην ξέρει τι και πόσο σε πειράζει. Εξάλλου, σε μια ουσιαστική σχέση πρέπει να υπάρχει ειλικρίνεια.

Ερχόμαστε τώρα σε σένα, που είναι και το σημαντικότερο. Αν αισθάνεσαι εύκολα κατωτερότητα και ανταγωνισμό είναι πιθανό η αυτοπεποίθησή σου να μην είναι αρκετή. Αυτή θα πρέπει να φροντίσεις να διορθώσεις με διαδικασία προσωπικής ανάπτυξης. Μήπως εσύ θεωρείς πως δεν έχεις αρκετές ή αρκετά ικανοποιητικές σχέσεις στο παρελθόν σου, μήπως δεν έχεις ζήσει κάποια πράγματα  που ήθελες και ζηλεύεις που ο σύντροφός σου τα έχει ζήσει;

Και τελικά, αν εκείνος δεν σε εύρισκε κατάλληλη για σύντροφο, δεν θα ήταν μαζί σου. Αν όλα ήταν τόσο ιδανικά με την πρώην, δεν θα χώριζαν. Αν ήθελε να ξαναδοκιμάσει μαζί της είχε το χρόνο να το κάνει πριν σε γνωρίσει. Κι αν τελικά ακόμη τη σκέφτεται, θα έκανε κάτι για να την προσεγγίσει και δεν θα έμενε μαζί σου.

Κατερίνα

Υ.Γ.

Κουίζ:

Ένα ζευγάρι που μόλις έχει συνδεθεί, πηγαίνει μια εκδρομή.

-Ο άνδρας προτείνει να πάνε σε ένα συγκεκριμένο μέρος γιατί το ξέρει επειδή έχει πάει εκεί στο παρελθόν με τη Χ (την πρώην)

-Όταν φτάνουν της λέει πως ξέρει ένα ωραίο ξενοδοχείο επειδή έχει μείνει εκεί στο παρελθόν με την Χ

-Όταν τους δίνουν δωμάτιο δηλώνει πως είναι μεγάλη σύμπτωση που τους έδωσαν το ίδιο πολύ ωραίο δωμάτιο στο οποίο είχε μείνει και με την Χ

Μέχρι ποιο σημείο θεωρείτε φυσιολογική την αναφορά στη Χ;

Μοναξιά

Είμαι 27 ετών και είμαι αφόρητα και δυσβάσταχτα μόνη. Τίποτα δεν με γεμίζει. Τίποτα δεν μου δίνει κίνητρο να πάω στην δουλειά μου, να σηκωθώ από το κρεβάτι μου, να ζήσω. Πάω και κοιμάμαι για να περάσει ο καιρός και να ξυπνήσω ένα πρωί που θα είμαι πάλι ερωτευμένη και με σχέση. Αγόρασα υπέροχα ρούχα και καλλυντικά, φτιάχνομαι καθημερινά πριν βγω από το σπίτι, εύχομαι, προσεύχομαι να γνωρίσω κάποιον, είμαι πρόσχαρη και χαμογελαστή, αλλά ίσως αυτά εκλαμβάνονται ως απελπισία. Και όσο περνάει ο καιρός, τόσο πιο πολύ χάνω τη δύναμή μου. Επίσης, δεν έχω φίλους, οι έξοδοί μου είναι περιορισμένες, πηγαίνω στο γραφείο, κάθομαι αποκομμένη από τον κόσμο 8 ώρες και μετά σχολάω και πάω σπίτι μου. Δεν πιστεύω ότι θα γνωρίσω κάποιον, μου φαίνεται μαθηματικώς αδύνατο. Και μετά στέκομαι στο μετρό και βλέπω τους άνδρες και μου φαίνονται κοντοί, άσχημοι, μεγάλοι, κακόγουστοι. Και λέω δεν θα ερωτευτώ ποτέ ξανά πρώτον γιατί δεν γνωρίζω κόσμο και δεύτερον γιατί κανείς δεν μου αρέσει. Και τώρα που σου γράφω σκέφτομαι θα σχολάσω θα πάω σπίτι και πάλι μόνη μου θα είμαι. Μου λείπει ένας σύντροφος.

Ε.

Αντί να απαντήσω προσωπικά στη φίλη Ε., παραθέτω ένα απόσπασμα από ένα βιβλίο μου με θέμα τις σχέσεις (βρίσκεται υπό έκδοση).

 Για κάποιους ανθρώπους η μοναξιά ισοδυναμεί με καταστροφή. Κάποιοι άλλοι πάλι τη χρειάζονται και την επιλέγουν, τουλάχιστον σε κάποιες περιόδους της ζωής τους. Τι είναι αυτό που διακρίνει τις δυο αυτές κατηγορίες ανθρώπων;

Σύμφωνα με την Υπαρξιστική Ψυχολογία, η μοναξιά αποτελεί ένα από τα βασικά υπαρξιακά θέματα με τα οποία έρχεται αντιμέτωπη η ανθρώπινη φύση και καλείται να τοποθετηθεί. Η μοναξιά μπορεί να έχει πολύ διαφορετική μορφή, ανάλογα με τον τομέα της ανθρώπινης ζωής στον οποίο αναφέρεται.

• Η κοινωνική μοναξιά έχει να κάνει με την έλλειψη κοινωνικοποίησης, παρέας. Το άτομο είναι πρακτικά απομονωμένο και δεν έχει κοινωνικές επαφές, πέρα ίσως από αυτές που του επιβάλλει το επάγγελμά του και οι πρακτικές συνθήκες της ζωής. Συχνά υπάρχει κοινωνική μοναξιά ακόμη και μέσα σε ένα πολυπληθές κοινωνικό περιβάλλον, όταν το άτομο συμμετέχει επιφανειακά στις κοινωνικές διαδικασίες αλλά αισθάνεται ουσιαστικά μόνο. «’Ορθιοι και μόνοι μεσ’ τη φοβερή ερημία του πλήθους», όπως γράφει ο Μανόλης Αναγνωστάκης.
• Η διαπροσωπική μοναξιά έχει να κάνει με την έλλειψη συντρόφου και στενών φίλων. Πολλές φορές η μοναξιά βιώνεται και μέσα σε μια σχέση ή σε μια στενή παρέα που δεν μας ικανοποιεί, στην περίπτωση αυτή όμως δεν εντοπίζεται ως μοναξιά αλλά ως «έλλειψη επικοινωνίας» ή «σχέση χωρίς περιεχόμενο» και δεν φορτίζεται από το κοινωνικό στερεότυπο του/της μόνου/ης στη ζωή.
• Η ενδοπροσωπική ή υπαρξιακή μοναξιά ισοδυναμεί με κακή σχέση με τον εαυτό μας και αποτελεί την πιο δύσκολη περίπτωση. Αν αυτή επιλυθεί, τότε και η διαπροσωπική και η κοινωνική μοναξιά αποτελούν επιλογές του ατόμου και μπορούν να επιλυθούν αν οι επιλογές αυτές αλλάξουν.

Γενικά η έννοια της μοναξιάς στις δυτικές κοινωνίες είναι παρεξηγημένη. Ανατραφήκαμε μαθαίνοντας ότι το μεγαλύτερο κακό που μπορεί να συμβεί στον άνθρωπο είναι να μείνει μόνος και αντιμέτωπος με τον εαυτό του. Επιπλέον η έννοια της μοναχικότητας, η μη ύπαρξη φίλων και κοινωνικής ζωής σύμφωνα με τα τρέχοντα μέτρα, η μη δημιουργία οικογένειας και η μη απόκτηση παιδιών είναι φορτισμένα με πολλά κοινωνικά στερεότυπα που κάνουν τον άνθρωπο να αισθάνεται μια λυπηρή εξαίρεση. Για το λόγο αυτό οι περισσότεροι αγωνιζόμαστε με πάθος να καταπολεμήσουμε την κοινωνική και τη διαπροσωπική μοναξιά. Αν έχουμε μια σταθερή σχέση ή γάμο, θεωρούμε ότι νικήσαμε τη μοναξιά, αν και πολλές φορές διαπιστώνουμε πως η πιο βαθιά μοναξιά βρίσκεται μέσα σε σχέσεις ή γάμους που δεν είναι ουσιαστικοί. Και πάλι όμως, οι περισσότεροι  θεωρούμε καλύτερο το να έχουμε έστω μια τυπική ανθρώπινη παρουσία στο χώρο μας και στην κοινωνική μας ζωή από το να είμαστε εντελώς μόνοι.

Αν όμως το άτομο δεν υποφέρει από υπαρξιακή μοναξιά, δηλαδή τα πάει καλά με τον εαυτό του, δεν έχει εσωτερικές συγκρούσεις και αντλεί ενδιαφέρον από την ίδια του την ύπαρξη, τότε η διαπροσωπική και η κοινωνική του ζωή διαμορφώνονται σύμφωνα με επιθυμίες και όχι με ανάγκες. Κατά συνέπεια η διαπροσωπική και η κοινωνική μοναξιά, αν υπάρχουν, αποτελούν επιλογές του ατόμου, οπότε δεν τον κάνουν να τα βιώνει ως προβλήματα.

Κάποιοι άνθρωποι «υποφέρουν από μοναξιά» σύμφωνα με την τρέχουσα ορολογία, δηλαδή η κοινωνική ή η διαπροσωπική μοναξιά που βιώνουν δεν είναι επιλογή και τους κάνει δυστυχισμένους. Ο πραγματικός λόγος όμως που υποφέρουν είναι η υπαρξιακή μοναξιά. Και αυτή παλεύεται μόνο με διαδικασίες προσωπικής ανάπτυξης, είτε αυτές που επιτυγχάνονται με τη βοήθεια της ψυχοθεραπείας είτε αυτές που φέρνει η ζωή.  Μόνο γνωρίζοντας σε βάθος τον εαυτό μας και ερχόμενοι σε συμφιλίωση με όλες τις πλευρές του μπορούμε να τοποθετηθούμε υπαρξιακά. Αν αυτό γίνει, οι σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους γίνονται πολύ πιο εύκολες και είμαστε ελεύθεροι να επιλέξουμε πόσο κοντά τους θα βρισκόμαστε σε κάθε φάση της ζωής μας.

Μια τέτοια τοποθέτηση είναι συχνά δύσκολο να γίνει αντιληπτή. Οι άνθρωποι που γράφουν στο blog ή έρχονται στις συνεδρίες με σκοπό να βοηθηθούν να ξεφύγουν από τη μοναξιά τους αυτό που περιμένουν συνήθως είναι κάποιες πρακτικές συμβουλές για να κοινωνικοποιηθούν και κυρίως για να βρουν σύντροφο. Τέτοιες συμβουλές αποτελούν βέβαια μέρος της συμβουλευτικής στήριξης, αλλά το πλαίσιο που προσπαθώ να διαμορφώσω γύρω από αυτές είναι: Γνώρισε τον εαυτό σου και συμφιλιώσου μ’ αυτόν, φρόντισε να αντλείς χαρά και ενδιαφέρον από την ίδια σου την ύπαρξη. Οι άνθρωποι που το έχουν καταφέρει αυτό έχουν το προνόμιο της ελευθερίας από στερεότυπα και αναγκαστικές επιλογές. Επιπλέον, προσελκύουν σαν μαγνήτης τους άλλους ανθρώπους και έχουν το προνόμιο να επιλέγουν αυτούς που τους ταιριάζουν.

Σχετικά με τις ερωτικές και φιλικές σχέσεις, έχω πολλές φορές εκφράσει μια άποψη που φαίνεται να καταργεί τη «μαγεία» τους: Οι περισσότερες σχέσεις γίνονται για λόγους αμοιβαίας κάλυψης αναγκών. «Αγάπη είναι ο φόβος που μας ενώνει με τους άλλους», σύμφωνα με τα λόγια του ποιητή. Είναι σαν ο ένας άνθρωπος να διαθέτει «προεξοχές», δηλαδή ιδιότητες που ταιριάζουν με τα «κενά», δηλαδή τις ακάλυπτες ανάγκες που έχει ο άλλος στην προσωπικότητά του. Η αγωνιώδης προσπάθεια για να καλύψουμε τα κενά μας δεν αποτελεί επιλογή, αλλά ενέργεια απαραίτητη για την επιβίωσή μας. Κατά συνέπεια, είναι φυσικό με τις σχέσεις αυτές να μην αισθανόμαστε πλήρεις, αλλά απλώς ασφαλείς. Οι ουσιαστικές σχέσεις γίνονται μόνο μεταξύ ανθρώπων που μόνοι τους έχουν καλύψει τα προσωπικά τους κενά, οπότε ο άλλος άνθρωπος αποτελεί απόλυτη επιλογή τους όχι για να επιβιώσουν αλλά για να περάσουν από μια καλή σε μια καλύτερη κατάσταση ύπαρξης. Το γενικό συμπέρασμα είναι πως όσο περισσότερο ο άνθρωπος βαδίζει προς την προσωπική ολοκλήρωση τόσο πιο ουσιαστικές σχέσεις μπορεί να κάνει κι αν δεν τις κάνει μπορεί να μην τις χρειάζεται ή να μην κρίνει πως είναι αρκετά ουσιαστικές ώστε να αξίζουν τον κόπο.

…………………………………………….

Θυμάμαι πως στα φοιτητικά χρόνια υπήρχαν κάποια παιδιά που δεν είχαν ενταχτεί ικανοποιητικά στη φοιτητική κοινότητα και άλλα που δεν είχαν βρει ερωτικό σύντροφο. Υποθέτω πως βασανίζονταν τόσο από κάθε είδους ανικανοποίητες ανάγκες όσο και από το βάρος του στερεοτύπου που θέλει τους νέους να απολαμβάνουν και να γνωρίζουν με κάθε τρόπο τη ζωή. Στις νεαρές ηλικίες οι προσωπικότητα των ατόμων δεν είναι ακόμη αρκετά δομημένη και οι άμυνές τους δεν έχουν οργανωθεί επαρκώς, έτσι ώστε κάποια ουσιαστική ή τυπική έλλειψη που διαπιστώνουν στη ζωή τους βιώνεται ως καταστροφή.

………………………………………………………………

Αν όλοι οι άνθρωποι είχαν καλή σχέση με τον εαυτό τους, δεν είχαν δηλαδή θέμα υπαρξιακής μοναξιάς, δεν θα έγραφαν στο blog. Ο άνθρωπος που είναι συμφιλιωμένος με τον εαυτό του

• Είναι πιθανό να επιλέξει τη μοναξιά. Δεν είμαστε όλοι φτιαγμένοι για σταθερές σχέσεις, ούτε για γάμο, ούτε για παιδιά. Κάποιοι είναι πιθανό να ζούσαμε καλύτερα μόνοι ή με ευκαιριακές σχέσεις. Τα κοινωνικά στερεότυπα όμως προδιαγράφουν τη ζωή μας με πολύ σαφή και χρονικά προκαθορισμένο τρόπο και είναι πολύ δύσκολο να ξεφύγουμε από αυτά. Χρειάζεται υψηλό επίπεδο προσωπικής ανάπτυξης για να ξεχωρίσουμε κατά πόσο η σύναψη σχέσεων αποτελεί πραγματική μας επιθυμία και κατά πόσο είναι κοινωνικά επιβεβλημένη. Έχω συναντήσει πολύ λίγους ανθρώπους που δηλώνουν μόνοι από επιλογή. Κάποιοι από αυτούς «ποιούν την ανάγκη φιλοτιμία», αλλά όσοι είναι ειλικρινείς είναι άνθρωποι με μεγάλο βαθμό ψυχολογικής ανάπτυξης, που έχουν το θάρρος να ζουν σύμφωνα με μια προσωπική ιδεολογία που ξεφεύγει από τα καθιερωμένα.
• Είναι πιθανό να είναι μόνος λόγω συγκυριών ανεξάρτητων από τη θέλησή του. Ωστόσο αισθάνεται καλά μ’ αυτό και δεν έχει αναπτύξει σύμπλεγμα κατωτερότητας. Βλέπει την κατάσταση σαν μια φάση της ζωής του την οποία από τη μια μεριά αποδέχεται ως φυσιολογική και από την άλλη επιδιώκει να την αλλάξει, όχι όμως με αγχώδη και ψυχαναγκαστικό τρόπο. Και τελικά οι άνθρωποι που είναι συμφιλιωμένοι με τον εαυτό τους κατά κανόνα διαμορφώνουν αργά ή γρήγορα τις σχέσεις που επιθυμούν με τους άλλους ανθρώπους, γιατί οι σχέσεις αυτές είναι αποτέλεσμα επιλογής και όχι ανάγκης.

Κλείνοντας, σκέφτομαι κάποιες στερεοτυπικές εκφράσεις σχετικές με τη μοναξιά, έτσι όπως τις ακούμε στην κοινωνία μας από τα παιδικά μας χρόνια: «μόνος σου, ούτε στον παράδεισο» «τι να κάνει η καημένος, μόνος του…», «κρίμα στην κοπέλα, μόνη της έμεινε», «σαν την καλαμιά στον κάμπο», «όλοι αντάμα κι ο ψωριάρης χώρια», «έμεινε στο ράφι», «έμεινε μπουκάλα», «τρεις κι ο κούκος», «στην εξορία του Αδάμ», «το θηρίο της μοναξιάς» κ.ά. Ακόμη κι αν ουσιαστικά δεν σε πειράζει η μοναξιά σου, ακούγοντας τέτοιες εκφράσεις γύρω σου συνηθίζεις να βλέπεις τον εαυτό σου σαν θύμα.

 Όμως ο Jean-Paul Sartre έχει αντίθετη άποψη: «Αν αισθάνεσαι μοναξιά όταν είσαι μόνος, τότε έχεις κακή παρέα».

Κατερίνα